आदरणीय व्यासपीठावरील मान्यवर, आदरणीय शिक्षकवृंद, माझे सहकारी आणि माझ्या प्रिय मित्र-मैत्रिणींनो,
आज आपण इथे एका खास कारणासाठी एकत्र आलो आहोत. कारण खास आहे, पण मनातल्या भावना मात्र थोड्या वेगळ्या आहेत. आजचा दिवस आनंदाचा आहे, कारण आपल्या आयुष्यातील एक सुंदर टप्पा आपण पूर्ण केला आहे; पण त्याच वेळी मनात कुठेतरी एक हुरहूरही आहे, कारण आता रोज भेटणारी काही माणसं, रोजची जागा, रोजच्या गप्पा आणि रोजची सवय मागे राहणार आहे.
निरोप म्हणजे शेवट नाही, हे आपण अनेकदा ऐकतो. पण जेव्हा प्रत्यक्ष निरोप देण्याची वेळ येते, तेव्हा त्या वाक्याचा खरा अर्थ जाणवतो.
आपण ज्या ठिकाणी काही काळ घालवतो, ते ठिकाण हळूहळू फक्त जागा राहत नाही. तिथे आपल्या आठवणी तयार होतात. कधी एखाद्या वर्गात बसून केलेला अभ्यास, कधी शिक्षकांनी दिलेला सल्ला, कधी मित्रांसोबत केलेली मजा, तर कधी कामाच्या ठिकाणी एखादे कठीण काम पूर्ण करण्यासाठी एकत्र केलेली धडपड… या सगळ्या छोट्या-छोट्या गोष्टी मिळून आपल्या आयुष्याचा एक सुंदर भाग तयार होतो.
शाळेत असताना आपल्याला वाटत असते की ही शाळा, हे वर्ग, हे मित्र आणि हे शिक्षक कायम आपल्या सोबतच असतील. ऑफिसमध्ये काम करताना देखील रोज एकत्र बसणारे सहकारी, चहाच्या वेळच्या गप्पा, एखाद्या कामाची घाई, डेडलाइनचा ताण आणि काम पूर्ण झाल्यानंतर मिळणारे समाधान हे सगळे अगदी नेहमीचे वाटते. पण निरोपाचा दिवस आला की लक्षात येते, की याच साध्या वाटणाऱ्या क्षणांमध्ये आपल्या आयुष्यातील खरे सुख दडलेले होते.
आज या प्रसंगी सर्वप्रथम मी आपल्या शिक्षकांचे आणि मार्गदर्शकांचे आभार मानू इच्छितो. त्यांनी आपल्याला केवळ पुस्तकी ज्ञान दिले नाही, तर जीवन जगण्याची शिकवण दिली. अनेकदा एखादी चूक केल्यावर मिळालेली त्यांची समज, एखाद्या अपयशानंतर दिलेले धैर्य आणि आपल्यावर ठेवलेला विश्वास यांची किंमत आपल्याला त्या क्षणी कदाचित समजली नसेल; पण पुढे आयुष्यात नक्कीच जाणवेल.
आणि आपल्या सहकाऱ्यांचे काय? त्यांच्याशिवाय तर हा प्रवास पूर्ण होऊच शकला नसता. काही जणांनी आपल्याला कठीण वेळेत मदत केली, काहींनी योग्य वेळी एखादी सूचना दिली, तर काहींनी फक्त दोन मिनिटे हसवून आपला ताण कमी केला. माणसाच्या आयुष्यात अशी माणसे मिळणे हीसुद्धा एक प्रकारची कमाईच असते.
या प्रवासात आपल्याकडूनही काही चुका झाल्या असतील. कधी कोणाला आपल्या बोलण्यामुळे वाईट वाटले असेल, कधी एखादे काम अपेक्षेप्रमाणे झाले नसेल किंवा नकळत कोणाचे मन दुखावले असेल, तर त्याबद्दल मनापासून क्षमा मागतो. कारण नात्यांमध्ये कोण बरोबर आणि कोण चूक यापेक्षा, शेवटी नाते टिकणे अधिक महत्त्वाचे असते.
आज आपण इथून पुढे वेगवेगळ्या दिशेने जाणार आहोत. कोणाचा पुढचा प्रवास शिक्षणाच्या दिशेने असेल, कोणाची नोकरी वेगळ्या ठिकाणी असेल, तर कोणीतरी नवीन जबाबदारी स्वीकारेल. आपल्या वाटा वेगळ्या झाल्या तरी आजपर्यंतच्या आठवणी मात्र आपल्या सोबत राहतील.
पुढच्या प्रवासात प्रत्येकाला यश मिळो, ही मनापासून इच्छा आहे. पण यश म्हणजे फक्त मोठे पद, चांगला पगार किंवा मोठी ओळख नव्हे. आपल्या सोबत असलेल्या माणसांना आपण किती चांगले वागवतो, अडचणीच्या वेळी कोणाच्या उपयोगी पडतो आणि आपल्या कामाशी किती प्रामाणिक राहतो, हेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवूया, आपण कुठे पोहोचलो यापेक्षा, तिथे पोहोचताना आपल्यासोबत कोण होते हे कधीकधी जास्त महत्त्वाचे ठरते.
आज निरोप घेताना मनात दुःख आहे, पण त्यापेक्षा कृतज्ञता जास्त आहे. कारण आपल्याला एकमेकांसोबत वेळ घालवण्याची, शिकण्याची, हसण्याची आणि अनेक आठवणी तयार करण्याची संधी मिळाली.
निरोप घेताना एवढेच म्हणेन-
नाती संपत नाहीत, फक्त भेटण्याच्या जागा बदलतात.
प्रवास संपत नाही, फक्त पुढचा रस्ता वेगळा होतो.
आणि आठवणी कधीच निरोप घेत नाहीत, त्या कायम आपल्या सोबत राहतात.
आपण पुन्हा कधी भेटू, कुठे भेटू, हे कदाचित आज सांगता येणार नाही. पण जेव्हा कधी पुन्हा भेटू, तेव्हा आजच्या या दिवसाची आठवण नक्कीच आपल्या चेहऱ्यावर हसू आणेल.
आपल्या सर्वांना पुढील वाटचालीसाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा!
धन्यवाद!