Savitribai Phule Bhashan Marathi: मित्रांनो, शिक्षकवर्ग आणि प्राचार्य सर,
नमस्कार! आज मी तुमच्यासमोर एका थोर समाजसुधारक आणि शिक्षिकेवर बोलणार आहे. त्या आहेत सावित्रीबाई फुले. हा विषय “Savitribai Phule Bhashan Marathi” असा आहे, आणि मी हे भाषण शाळेतल्या मुलांसाठी खास तयार केलं आहे. सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका होत्या, ज्यांनी स्त्री शिक्षणासाठी आणि दलितांच्या हक्कांसाठी लढा दिला. त्यांच्या जीवनातून आपल्याला समानता, शिक्षण आणि धैर्याची शिकवण मिळते. त्यांचं जीवन इतकं प्रेरणादायी आहे की, ते रोजच्या आयुष्यातही आपल्याला मार्गदर्शन करतं. चला, मी तुम्हाला थोडक्यात सांगतो.
हे पण वाचा:- प्रजासत्तक दिन भाषण मराठी
सुरुवातीला, सावित्रीबाई फुलेंचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी महाराष्ट्रातल्या नायगाव इथं झाला. त्यांचं पूर्ण नाव सावित्रीबाई जोतीराव फुले. लहान वयातच त्यांचं लग्न जोतीराव फुलेंशी झालं, जे स्वतः समाजसुधारक होते. जोतीरावांनी सावित्रीबाईंना शिकवलं, कारण त्या काळी मुलींना शिक्षण मिळत नव्हतं. एकदा, सावित्रीबाई शाळेत जात असताना लोकांनी त्यांच्यावर दगड फेकले आणि गलिच्छ बोलले. पण त्या म्हणाल्या, “मी शिक्षण घेणार आणि इतर मुलींनाही शिकवणार.” हा छोटासा किस्सा दाखवतो की, लहानपणापासून त्या अन्यायाविरुद्ध उभ्या राहिल्या. मला आठवतं, माझ्या लहानपणी शाळेत एक मुलगी नव्हती येते, कारण तिच्या घरचे म्हणायचे मुलींनी शिकण्याची गरज नाही. मी तिला सांगितलं, “सावित्रीबाईंसारखं धैर्य दाखव, शाळेत ये.” तेव्हा ती आली, आणि आज ती चांगली शिकते. तुम्हालाही असं कधी अनुभवलं असेल ना? हे छोटे किस्से आपल्याला शिकवतात की, शिक्षण सगळ्यांचा हक्क आहे.
सावित्रीबाईंनी १८४८ साली पुण्यात मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू केली. त्या स्वतः शिक्षिका झाल्या आणि दलित मुलींना शिकवलं. त्यांनी अस्पृश्यता आणि बालविवाहाविरुद्ध लढा दिला. एक उदाहरण सांगतो – त्यांनी विधवा स्त्रियांसाठी आश्रम सुरू केला आणि त्यांना नवं जीवन दिलं. हे पाहून मला वाटतं, आपल्या शाळेतही जेव्हा कुणी गरीब किंवा कमजोर विद्यार्थिनी असते, तेव्हा तिला मदत करणं म्हणजे सावित्रीबाईंच्या विचारांचं पालन. मी एकदा माझ्या क्लासमध्ये एका मुलीला नोट्स दिल्या, कारण तिच्याकडे पुस्तक नव्हतं. ती इतकी खुश झाली की, मला वाटलं, सावित्रीबाईंच्या प्रेमाची जाणीव झाली. त्या म्हणायच्या, “शिक्षण हे समाज बदलण्याचं साधन आहे.” त्यांनी कविता लिहिल्या, ज्यात स्त्री मुक्तीचा संदेश आहे.
सावित्रीबाईंनी जोतीरावांसोबत सत्यशोधक समाज स्थापन केला, ज्यात जातीभेद नाकारला. त्या प्लेगच्या साथीत रुग्णांची सेवा करत असताना १८९७ साली निधन झालं. त्यांच्या जीवनातून आपल्याला शिकायला मिळतं की, छोट्या गोष्टींनी मोठा बदल होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, मी रोज शाळेत येताना एखाद्या मुलीला अभ्यासाबद्दल बोलतो. हे छोटं काम आहे, पण मला वाटतं की, सावित्रीबाईंसारखं स्त्री शिक्षणाची काळजी घेणं म्हणजे देशसेवा. तुम्हीही असं काही करता का? शाळेतल्या छोट्या क्लासरूममध्येही आपण एकमेकांना समान मानून शिकू शकतो.
हे पण वाचा:- लोकमान्य टिळक भाषण मराठी
त्यांचं जीवन खूप संघर्षपूर्ण होतं, पण त्या कधी हारल्या नाहीत. आजही त्यांचा जन्मदिवस महिला शिक्षण दिवस म्हणून साजरा करतो. मला एक आठवण आहे – मागच्या वर्षी शाळेत सावित्रीबाई जयंतीला मी एक छोटी नाटिका केली. त्यात मी त्यांच्या शाळा सुरू करण्याची गोष्ट सांगितली, आणि तेव्हा मला खरंच वाटलं की, त्यांच्यासारखं धैर्यवान होणं किती गरजेचं आहे. त्या शिक्षण, समानता आणि प्रेमाच्या प्रतीक आहेत.
शेवटी, मित्रांनो, सावित्रीबाई फुले या फक्त इतिहासातल्या नाव नाहीत, तर त्या आपल्या हृदयात राहणाऱ्या प्रेरणास्रोत आहेत. त्यांच्या विचारांनी आपण आपलं आयुष्य आणि समाज चांगला करू शकतो. चला, आजपासून आपण शिक्षण घेऊ, अन्यायाविरुद्ध बोलू आणि स्त्रियांच्या हक्कांची काळजी घेऊ. जय हिंद!
धन्यवाद!