Janmashtami Nibandh in Marathi: भारत हा सणांचा देश आहे. आपल्या देशात वर्षभर अनेक सण मोठ्या आनंदाने साजरे केले जातात. त्यापैकी जन्माष्टमी हा भगवान श्रीकृष्णाच्या जन्माचा पवित्र सण आहे. हा सण आला की सर्वत्र आनंदाचे वातावरण असते. मंदिरे फुलांनी सजवली जातात. घराघरांत श्रीकृष्णाची पूजा केली जाते. लहान मुलांना तर हा सण खूपच आवडतो.
भगवान श्रीकृष्णाचा जन्म भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षातील अष्टमीला झाला, असे मानले जाते. म्हणून या दिवसाला जन्माष्टमी किंवा कृष्ण जन्माष्टमी असे म्हणतात. श्रीकृष्ण हे भगवान विष्णूंचे अवतार मानले जातात. त्यांच्या बालपणीच्या अनेक सुंदर कथा आपण आजी-आजोबांकडून ऐकतो. त्यांचा खट्याळ स्वभाव आणि गोड हसू यामुळे श्रीकृष्णाचे बालरूप सर्वांना खूप आवडते.
लहानपणी श्रीकृष्णाला लोणी आणि दूध खूप आवडत असे, अशी कथा आपण ऐकतो. तो आपल्या मित्रांसोबत मिळून घरातील लोणी चोरून खात असे. त्यामुळे त्याला प्रेमाने “लोणीचोर” असेही म्हटले जाते. श्रीकृष्णाच्या या खोडकर गोष्टी ऐकताना मला माझे बालपण आठवते. आम्हीही मित्रांसोबत छोट्या-छोट्या खोड्या करतो आणि नंतर आईकडून ओरडा खातो. त्यामुळे श्रीकृष्णाच्या बाललीला आपल्याला अगदी जवळच्या वाटतात.
जन्माष्टमीच्या दिवशी सकाळपासून घरात उत्साह असतो. आई घर स्वच्छ करते. देवघर सजवले जाते. काही जण दिवसभर उपवास करतात. रात्री श्रीकृष्णाचा जन्म झाल्याची वेळ जवळ आली की मंदिरात विशेष पूजा केली जाते. घंटानाद होतो. श्रीकृष्णाच्या मूर्तीला सुंदर कपडे घातले जातात. फुले आणि हारांनी सजावट केली जाते. सर्वजण भक्तिभावाने आरती करतात.
या दिवशी लहान मुलांसाठी कृष्ण आणि राधेचा पोशाख करण्याचा कार्यक्रमही अनेक ठिकाणी आयोजित केला जातो. मुलगा कृष्णाचा आणि मुलगी राधेचा पोशाख करते. डोक्यावर मोरपिसांचा मुकुट, हातात बासरी आणि अंगावर सुंदर कपडे घातले की बालकृष्णाचे रूप खूप गोड दिसते. शाळेत असा कार्यक्रम असेल तर मुलांचा उत्साह आणखी वाढतो. मित्र-मैत्रिणी एकमेकांचे कौतुक करतात.
जन्माष्टमीला दहीहंडीचा कार्यक्रमही मोठ्या उत्साहात केला जातो. उंच ठिकाणी दही किंवा लोणी भरलेली हंडी बांधली जाते. मुले आणि मोठी माणसे एकत्र येऊन ती फोडण्याचा प्रयत्न करतात. या कार्यक्रमातून एकत्र काम करण्याचे महत्त्व समजते. प्रत्येकाने दुसऱ्याला मदत केली तर कठीण कामही सोपे होते. त्यामुळे दहीहंडी हा केवळ खेळ नसून एकतेचा सुंदर संदेश देणारा कार्यक्रम आहे.
माझी आजी मला श्रीकृष्णाच्या अनेक कथा सांगते. ती नेहमी म्हणते की श्रीकृष्ण हुशार, प्रेमळ आणि धैर्यवान होते. त्यांनी लोकांना सत्य आणि चांगल्या मार्गावर चालण्याचा संदेश दिला. भगवद्गीतेतही श्रीकृष्णाने कर्तव्याचे महत्त्व सांगितले आहे. आपले काम प्रामाणिकपणे करावे आणि अडचणी आल्या तरी घाबरू नये, ही शिकवण मला खूप आवडते.
जन्माष्टमी हा फक्त पूजा आणि उत्सवाचा दिवस नाही. या सणातून आपल्याला प्रेम, मैत्री, धैर्य आणि चांगले वागण्याची शिकवण मिळते. श्रीकृष्णासारखे नेहमी आनंदी राहावे. मित्रांना मदत करावी. मोठ्यांचा आदर करावा. चुकीच्या गोष्टींपासून दूर राहावे आणि आपले कर्तव्य मनापासून करावे.
जन्माष्टमीचा सण मला खूप आवडतो. श्रीकृष्णाच्या बाललीला, मंदिरातील आरती, दहीहंडीचा उत्साह आणि घरातील आनंद यामुळे हा दिवस खास बनतो. श्रीकृष्णाच्या जीवनातून चांगल्या गोष्टी शिकून त्या आपल्या जीवनात आणणे हीच जन्माष्टमीची खरी शिकवण आहे. म्हणूनच जन्माष्टमी निबंध मराठी लिहिताना मला या सुंदर सणाबद्दल अभिमान आणि आनंद वाटतो. प्रेम, मैत्री आणि सत्याचा मार्ग धरून आपणही आपले जीवन सुंदर बनवूया.